فیزیوتراپیست وحید صادقی هشجین

سکسکه ؛ علل و درمان(Hiccup )

تقریباً همه افراد دچار سکسکه می شوند . در اغلب موارد سکسکه بی خطر بوده و ظرف چند دقیقه برطرف می شود.به ندرت ممکن است سکسکه ها چند روز یا حتی چند هفته طول بکشند. چنین اتفاقی  باعث اختلال در غذا خوردن و خواب فرد می شود.در موارد نادر سکسکه هایی که مدت زیادی طول می کشند نشانه یک بیماری جدی هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،  سکسکه یک انقباض غیر ارادی در عضله دیافراگم و عضلات تنفسی بین دنده‌ای است. دیافراگم عضله ایست که قفسه سینه را از شکم جدا کرده و نقش مهمی در تنفس دارد.این انقباض غیر ارادی باعث می شود که تارهای صوتی مدت خیلی کوتاهی بسته شده و باعث ایجاد صدایی شوند که ما به آن سکسکه می گوییم. اغلب اوقات سکسکه ۴۸ ساعت بیشتر به طول نمی‌انجامد ولی در فرم مداوم، فرد  بیش از ۲ روز و کمتر از ۱ ماه مبتلاست و در موارد بیش از ۲ ماه فرد نیاز به مراجعه به بیمارستان دارد.

سکسکه به طور ناگهانی آغاز شده و معمولاً تنها چند دقیقه طول می کشد. شما ممکن است هر جایی به سکسکه مبتلا شوید و بین ۴ تا ۶۰ بار در دقیقه سکسکه کنید. سکسکه معمولاً خود به خود برطرف می شود.
سکسکه یک اثر واکنشی است، به این معنا که شما هیچ کنترلی بر روی آن ندارید. به نظر نمی رسد که سکسکه هیچ تاثیر سودمندی داشته باشد و بروز آن در بعد از ظهرها شایع تر است.

*  اغلب علت مشخصی برای سکسکه وجود ندارد.اما بعضی از علل محتمل عبارتند از :

تحریک اعصابی که دیافراگم را عصب دهی می کنند . مانند خوردن غذاهای داغ یا تند یا  نوشابه های حاوی کربنات.
خوردن غذای زیاد. سکسکه معمولاً وقتی رخ می دهد که معده پر باشد. در نتیجه  افرادی که در شب پرخوری می‌کنند و یا از نوشابه‌های گازدار استفاده می‌کنند و بلع هوا حین صحبت دارند غالبا دچار سکسکه می‌شوند.
در بعضی افراد نوشیدن الکل زیاد می تواند موجب سکسکه گردد
سیگار کشیدن نی در تعدادی از افراد می تواند موجب شروع سکسکه گردد.

هیجان یا استرس های ناگهانی و قهقهه های طولانی
تغییر ناگهانی درجه حرارت معده که متعاقب خوردن آب سرد و یا چای داغ و یا کشیدن سیگار حاصل می‌شود از علل دیگر سکسکه است.
تحریک عصب واگ یا فرنیک توسط توده‌ای در کبد و یا آب که به دیافراگم فشار می‌آورد به صورت سکسکه تظاهر می‌کند.
در ضایعات مغزی، ضربه و تومورهای مغزی و یا به دنبال بی‌هوشی‌ها نیز امکان بروز سکسکه وجود دارد.

*  در مواردی که سکسکه دائمی باشد و روزها طول بکشد باید به موارد زیر نیز شک کرد:

·  عفونت یا تومور مغزی ·  نارسایی شدید کبدی
· فعالیت بیش از حد غده تیروئید
·   پنومونی (التهاب ریه ها)
· عفونت های عمومی شدید مانند مالاریا
·  بیماری های سیستم اعصاب مرکزی مانند مولتیپل اسکلروزیس
·  سکسکه ناشی از مصرف بی هوش کننده ها به عنوان مثال در طی جراحی شکمی یا پس از آن
·   مشکلات مربوط به متابولیسم بدن مانند هایپرگلایسمی (بالا بودن قند خون)
·  عوارض جانبی برخی داروها به عنوان مثال بنزودیازپین ها که آرام بخش و خواب آور هستند.

* درمان سکسکه :

عموما سکسکه با این علت ها ، خود به خود بهبود یافته و غالبا در افراد مضطرب و دارای استرس بالا و یا متعاقب خبر خوشایند و غم‌انگیز تظاهر می‌کند و در برخی مواقع مصرف دارو و سموم نیز علت سکسکه است.

راه حل ثابتی برای درمان  سکسکه وجود ندارد. روشهای مختلف در افراد مختلف و در زمانهای مختلف  ممکن است مفید باشد.راه حل هایی که تاکنون استفاده شده و نتیجه داده عبارتند از :

حبس کردن نفس برای یک مدت کوتاه نفس
 به آرامی نوشیدن یک لیوان آب سرد یا جویدن یخ
 نفس کشیدن داخل یک پاکت کاغذی
 خوردن یک قاشق شکر
 ترساندن شخص مبتلا ( دقت کنید که اینکار می تواند بسیار خطرناک باشد ! )

از کسی بخواهید که شما را غافل گیر کند تا از نظر ذهنی حواستان پرت شود
 به آرامی ماساژ دادن قسمت عقبی سقف دهان با یک گوش پاک کن یا چیزی شبیه به آن به مدت چند دقیقه

 غرغره کردن دهان با آب یا محلول شستشوی دهان
 نفس کشیدن داخل یک کیسه کاغذی (هرگز کیسه را روی سر خود قرار ندهید)

گاز زدن لیمو یا خوردن یک تکه زنجبیل تازه
 بالا کشیدن زانوها به درون سینه
  

در بیماری که آیروفاژی علت سکسکه است باید از صحبت حین صرف غذا پرهیز کند غذا را به خوبی جویده و با استرس و اضطراب صرف نکند. درمان سکسکه با علت رفلاکس، مصرف حجم کم غذا و پرهیز از خوابیدن پس از خوردن غذاست. غذای پر چرب، نوشابه‌های گازدار پیاز خام، مرکبات و حتی استعمال سیگار سبب تشدید رفلاکس معده می‌شود.

اما اگر سکسکسه بیشتر از ۴۸ ساعت طول بکشد باید به پزشک مراجعه کرد .بعضی داروها در چنین مواردی می توانند مفید باشند.
*  درمان دارویی برای سکسکه  :

 اگر هیچ علت زمینه ای شناسایی نشود، پزشک می تواند برایتان دارو تجویز کند. آرام بخش ها مانند کلرپرومازین با شل کردن عضله دیافراگم و اعصاب اطراف آن عمل می کنند. تعدادی از متخصصین اعتقاد دارند که داروهای  ضد تشنج ها مانند فنی توئین و والی پروئیک اسید نیز می توانند به توقف فعالیت غیر ارادی دیافراگم کمک کنند.

البته  سردسته داروهای مؤثر در درمان سکسکه «کلروپرومازین» است ولی «لارگاکسیتل»، «هالوپریدول» نیز به عنوان شل کننده عضلات استفاده می‌شود و داروی بکلوفن داروی بسیار موثر برای درمان سکسکه‌های شدید است و در صورت عدم موثر بودن درمان دارویی متخصصان بی‌هوشی عصب فرنیک را بلوکه می‌کنند.
از دیگر اقدامات مؤثر در درمان سکسکه می‌توان به نفس کشیدن در کیسه، قراردادن یک تکه یخ روی زبان، کشش زبان، قراردادن لیمو روی زبان و یا ایجاد حالت شوق زیاد و ترساندن اشاره کرد.